Własny basen w ogrodzie to spełnienie marzeń o wakacyjnym relaksie we własnym domu. Jednak sama niecka wypełniona wodą to za mało, aby cieszyć się przyjemną i bezpieczną kąpielą. Podstawą krystalicznie czystej wody jest odpowiednie wyposażenie basenu – przede wszystkim filtr, pompa oraz system uzdatniania wody. To właśnie te elementy dbają o to, by woda była zawsze czysta, przejrzysta i pozbawiona szkodliwych drobnoustrojów.
W poniższym przewodniku wyjaśniamy, jak działają filtry i pompy basenowe oraz jakie są metody uzdatniania wody. Podpowiemy, na co zwrócić uwagę przy wyborze tych urządzeń i jak o nie dbać, aby Twój basen zapewniał idealne warunki do pływania. Niezależnie od tego, czy dopiero planujesz budowę basenu, czy chcesz ulepszyć istniejącą instalację – ta wiedza pomoże Ci utrzymać wodę na najwyższym poziomie czystości.
Filtry basenowe
Filtr basenowy to podstawowy element systemu oczyszczania wody. Jego zadaniem jest wyłapywanie zanieczyszczeń z wody przepływającej przez układ filtracyjny. Dzięki niemu liście, piasek, owady oraz inne drobne cząstki nie unoszą się w wodzie, lecz pozostają we wnętrzu filtra. W efekcie możesz cieszyć się krystalicznie czystą i klarowną wodą w swoim basenie. Filtr pracuje w obiegu z pompą – pompa wymusza przepływ wody przez medium filtracyjne, które zatrzymuje cały brud.
Rodzaje filtrów basenowych
Na rynku dostępne są różne rodzaje filtrów basenowych, dostosowane do wielkości basenu i potrzeb użytkowników:
- Filtr piaskowy – najbardziej uniwersalny i popularny typ. Woda przepływa przez złoże filtracyjne w postaci piasku kwarcowego lub specjalnego kruszywa szklanego, które zatrzymuje zanieczyszczenia. Filtry piaskowe sprawdzają się zarówno w małych, jak i dużych basenach. Ich atutem jest wysoka wydajność i łatwa obsługa – regularnie należy wykonać płukanie wsteczne (tzw. backwashing), aby oczyścić złoże z nagromadzonego brudu. Sam piasek lub szkło wymienia się zwykle co kilka lat.
- Filtr kartuszowy – wykorzystuje wymienne wkłady (kartusze) wykonane z materiału przypominającego papier lub włókninę. Taki filtr jest optymalny do mniejszych basenów stelażowych czy rozporowych. Wkład zatrzymuje zanieczyszczenia, a po pewnym czasie trzeba go oczyścić (opłukując pod bieżącą wodą) lub wymienić na nowy. Filtry kartuszowe są proste w obsłudze, ale mają niższą wydajność niż piaskowe – wkłady trzeba czyścić bardzo często, nawet co kilkanaście dni, aby utrzymać efektywność.
- Filtr z wkładem papierowym – najprostsza odmiana filtra kartuszowego spotykana w najmniejszych, przenośnych basenach. Wkład papierowy po kilku cyklach użycia nadaje się do wymiany, ponieważ szybko się zatyka. Ten typ sprawdza się przy basenach używanych sporadycznie.
W większych obiektach publicznych stosuje się także specjalistyczne rozwiązania, takie jak filtry diatomitowe (z ziemią okrzemkową) czy filtry wielowarstwowe z różnymi mediami. Zapewniają one bardzo dokładną filtrację, lecz ze względu na koszt i złożoność rzadko spotyka się je w przydomowych basenach ogrodowych.
Jak działa filtr basenowy?
Zasada działania wszystkich filtrów basenowych jest podobna. Pompa zasysa wodę z basenu (zazwyczaj przez skimmer lub rynnę przelewową) i kieruje ją do wnętrza filtra. Tam woda przechodzi przez medium filtracyjne – czy to warstwę piasku, szkła, czy materiałowy wkład – które wychwytuje stałe zanieczyszczenia. Brud zatrzymuje się wewnątrz urządzenia, a oczyszczona woda wraca rurociągiem z powrotem do basenu przez dysze wlotowe. Cykl ten trwa nieprzerwanie podczas pracy systemu, co gwarantuje ciągłą poprawę jakości wody.
Oznacza to, że gdy system filtracyjny jest włączony, woda stale krąży w obiegu zamkniętym: z basenu do filtra i z powrotem. System na bieżąco usuwa nawet drobne cząsteczki, zanim zdążą osadzić się na dnie lub stać pożywką dla glonów. Aby filtr działał wydajnie, trzeba także pamiętać o jego obsłudze – w przypadku filtra piaskowego należy co pewien czas przeprowadzić płukanie złoża, a przy filtrze kartuszowym regularnie czyścić lub wymieniać wkład na świeży.
Dobór filtra do basenu
Przy wyborze filtra basenowego należy uwzględnić wielkość basenu oraz intensywność jego użytkowania. Im większa objętość wody, tym wydajniejszy filtr będzie potrzebny, aby przefiltrować całość w rozsądnym czasie. Producenci zwykle podają maksymalną pojemność basenu, do jakiej dany model filtra jest przeznaczony – warto się tym kierować, a najlepiej wybrać filtr z pewnym zapasem wydajności. Zbyt mały filtr musiałby pracować bez przerwy na granicy możliwości, a i tak nie zapewni należytej klarowności wody.
W praktyce często stosuje się filtry piaskowe oferowane w zestawach z odpowiednio dobraną pompą. Takie kompletne układy filtracyjne gwarantują optymalne działanie i prostszy montaż. Do niewielkich basenów przenośnych, gdzie instalacja dużego zbiornika filtra piaskowego jest nieuzasadniona lub niemożliwa, zwykle wystarczają filtry kartuszowe. Pamiętaj jednak, że wydajny filtr to mniej problemów z wodą – rzadziej stanie się ona zielona czy mętna, a Ty zaoszczędzisz czas na dodatkowe czyszczenie i ograniczysz zużycie chemii basenowej.
Pompy basenowe
Pompa basenowa jest sercem całego układu filtracji. To ona odpowiada za wymuszanie cyrkulacji wody w obiegu – bez pompy woda stałaby w basenie niemal w miejscu, szybko tracąc czystość i świeżość. Działając wspólnie z filtrem, pompa zasysa wodę ze zbiornika, przepycha ją przez filtr (i ewentualnie dalsze urządzenia, takie jak podgrzewacze czy sterylizatory), a następnie tłoczy oczyszczoną wodę z powrotem do basenu. Dzięki temu woda nieustannie krąży, co zapobiega rozwojowi glonów i bakterii oraz równomiernie rozprowadza środki chemiczne uzdatniające.
Wydajność i parametry pomp basenowych
Najważniejszym parametrem każdej pompy jest jej wydajność, czyli ilość wody, jaką jest w stanie przepompować w ciągu godziny (najczęściej wyrażana w m³/h). Wydajność pompy powinna być dopasowana do objętości basenu i wydajności filtra. Przyjmuje się, że pompa powinna móc przefiltrować całą wodę z basenu w ciągu około 6–8 godzin pracy. Na przykład basen o pojemności 30 m³ będzie wymagał pompy o wydajności około 5–6 m³/h lub większej, aby zapewnić odpowiednią cyrkulację.
Poza wydajnością istotna jest także moc silnika (wyrażana w kW lub W), która często idzie w parze z wydajnością. Większy basen wymaga mocniejszej pompy, ale warto pamiętać o efektywności – nowoczesne modele potrafią pompować wodę skutecznie przy niższym poborze energii. Innym parametrem jest wysokość podnoszenia wody (podawana w metrach), oznaczająca, na jaką maksymalną wysokość pompa potrafi tłoczyć wodę. Ma to znaczenie zwłaszcza przy rozbudowanych instalacjach zlokalizowanych np. w piwnicy czy daleko od niecki basenu.
Warto zwrócić uwagę również na głośność pracy pompy. Urządzenia starszego typu potrafią generować uciążliwy hałas, zwłaszcza jeśli zainstalowane są tuż przy przestrzeni rekreacyjnej. Coraz więcej pomp basenowych posiada jednak konstrukcje wyciszone lub specjalne tryby pracy nocnej. Dostępne są także pompy z falownikiem (zmiennoobrotowe), które mogą pracować z mniejszą prędkością obrotową w godzinach mniejszego zapotrzebowania, co nie tylko ogranicza hałas, ale i obniża zużycie energii elektrycznej.
Wybór pompy – na co zwrócić uwagę?
Wybierając pompę do swojego basenu, warto kierować się kilkoma czynnikami:
- Dopasowanie do filtra – pompa i filtr powinny stanowić zgrany duet. Zbyt mocna pompa może powodować zbyt szybki przepływ wody przez filtr, przez co filtracja będzie mniej efektywna, a nawet istnieje ryzyko uszkodzenia elementów filtra. Z kolei za słaba pompa nie zapewni odpowiedniej cyrkulacji. Najbezpieczniej jest dobierać pompę zgodnie z zaleceniami producenta filtra lub kupić gotowy zestaw.
- Wydajność odpowiednia do basenu – jak wspomniano, pompa musi poradzić sobie z objętością Twojego basenu. Lepiej wybrać model oferujący nieco większą wydajność, aby mieć zapas mocy, np. w upalne dni lub przy intensywnym korzystaniu z basenu.
- Efektywność energetyczna – zwróć uwagę na pobór prądu przez pompę. Urządzenie pracujące wiele godzin dziennie generuje koszty, więc nowoczesna, energooszczędna pompa może przynieść realne oszczędności. Modele z regulacją obrotów pozwalają dostosować pracę do potrzeb i unikać zbędnego zużycia energii.
- Cicha praca – jeśli zależy Ci na spokojnej atmosferze wokół basenu, poszukaj pompy charakteryzującej się cichym działaniem lub możliwością zabudowania jej w wyciszonej skrzynce technicznej. Komfort akustyczny bywa równie ważny jak czysta woda.
- Jakość i niezawodność – wreszcie, postaw na sprawdzonych producentów i solidne materiały. Pompa basenowa pracuje w środowisku wilgoci i chemii basenowej, więc powinna być odporna na korozję i trwała. Lepszej jakości sprzęt posłuży przez wiele sezonów bez awarii.
Podsumowując, pompa basenowa powinna zapewniać skuteczną filtrację, być dostosowana do Twojego basenu i działać możliwie wydajnie przy niedużym poborze energii. Dobrze dobrana pompa ułatwi utrzymanie wody w idealnym stanie i zminimalizuje konieczność interwencji z Twojej strony.
Systemy uzdatniania wody basenowej
Filtrowanie wody z zanieczyszczeń to dopiero połowa sukcesu. Równie ważne jest uzdatnianie wody, czyli utrzymanie jej w stanie higienicznie czystym za pomocą metod chemicznych lub fizycznych. W wodzie basenowej mogą rozwijać się bakterie, wirusy oraz glony, zwłaszcza w wyższych temperaturach. Dlatego niezbędna jest regularna dezynfekcja i kontrola jakości wody. Poniżej omawiamy najpopularniejsze systemy uzdatniania wody basenowej oraz sposoby utrzymania prawidłowej chemii basenu.
Dezynfekcja chlorowa i chemia basenowa
Najpowszechniejszym sposobem utrzymania czystej biologicznie wody w basenie jest dezynfekcja przy użyciu chloru. Chlor w odpowiednim stężeniu skutecznie zabija mikroorganizmy i zapobiega rozwojowi glonów. W praktyce stosuje się chlor w formie tabletek, granulatu lub płynu (podchlorynu sodu). Regularne dozowanie niewielkich dawek chloru utrzymuje stały poziom dezynfekcji wody. Należy przy tym kontrolować stężenie wolnego chloru za pomocą testerów – optymalna wartość to zwykle 0,3–1 mg/l.
Oprócz samego chloru, do tzw. chemii basenowej zaliczamy szereg preparatów wspomagających. Bardzo ważne jest utrzymanie prawidłowego pH wody (w przedziale ok. 7,0–7,4). Gdy pH jest poza tym zakresem, chlor działa słabiej, a woda może podrażniać skórę i oczy. Dlatego stosuje się środki do podnoszenia lub obniżania pH. Ponadto używa się algicydów (środki przeciw glonom), koagulantów i flokulantów (wyłapują drobne zanieczyszczenia i ułatwiają ich odfiltrowanie) oraz preparatów tlenowych (tzw. aktywny tlen) jako alternatywy lub uzupełnienia chlorowania. Kompletny zestaw chemii basenowej pozwala utrzymać wodę w idealnej kondycji, jeśli będzie właściwie dozowany.
Basen solny – systemy elektrolizy soli
Coraz popularniejszym rozwiązaniem w przydomowych basenach jest elektroliza soli, potocznie nazywana basenem solnym. System ten wykorzystuje urządzenie (generator chloru), które rozkłada rozpuszczoną w wodzie sól kuchenną (NaCl) na chlor. W efekcie do wody stale uwalniają się nieduże dawki chloru, co utrzymuje ją w czystości podobnie jak tradycyjne chlorowanie, ale bez konieczności ręcznego dodawania chemikaliów. Woda w basenie solnym jest łagodniejsza dla skóry i oczu, ma lekko słonawy smak, ale nie czuć w niej typowego zapachu chloru.
Aby korzystać z elektrolizy soli, do wody w basenie dodaje się sól w odpowiednim stężeniu (najczęściej ok. 3–5 kg soli na 1 m³ wody, w zależności od zaleceń systemu). Generator, zainstalowany w obiegu wody, wytwarza z tej soli chlor gazowy, który natychmiast rozpuszcza się w wodzie i dezynfekuje ją. Systemy te są bardzo wygodne – po wstępnym zasoleniu wody urządzenie samo dba o stałą dezynfekcję. Należy jedynie okresowo kontrolować poziom soli oraz stan elektrody w generatorze. Basen z elektrolizerem również wymaga pilnowania poziomu pH, ale ogólnie użytkownicy chwalą go za mniejszą konieczność dozowania tradycyjnej chemii i przyjaźniejsze odczucie podczas kąpieli.
Ozonowanie i lampy UV
Alternatywą lub uzupełnieniem dla chloru są systemy uzdatniania oparte na technologiach fizycznych, takie jak ozonatory i lampy UV. Ozonowanie polega na wprowadzaniu do wody ozonu (O₃) – gazu, który jest silnym utleniaczem. Ozon skutecznie niszczy bakterie, wirusy i neutralizuje zanieczyszczenia organiczne, a po spełnieniu swojej roli sam rozpada się do tlenu. Dzięki temu ozonator potrafi znacznie poprawić klarowność i zapach wody, redukując ilość potrzebnego chloru. Wadą ozonu jest brak efektu rezydualnego – działa tylko w momencie przepuszczania wody przez urządzenie, więc zazwyczaj stosuje się go jako wsparcie, a nie jedyną metodę dezynfekcji.
Promieniowanie UV także służy do dezynfekcji – specjalne lampy emitujące promienie ultrafioletowe montuje się je w rurociągu, gdzie przepływającą wodę naświetla się promieniami UV. Promieniowanie UV unieszkodliwia mikroorganizmy (niszczy ich DNA), nie wprowadzając żadnych substancji do wody. Podobnie jak ozon, UV nie zapewnia długotrwałej ochrony w samym basenie, ale znacznie obniża ilość potrzebnej chemii. Połączenie lampy UV lub ozonatora z niewielkim dozowaniem chloru daje świetne rezultaty – woda jest krystaliczna, pozbawiona przykrego zapachu, a jednocześnie bezpieczna pod względem bakteriologicznym.
Automatyczne systemy dozujące i kontrola wody
Obsługę chemii basenowej można w dużej mierze zautomatyzować. Dostępne są nowoczesne stacje dozujące, które monitorują jakość wody i samoczynnie dodają odpowiednie dawki środków uzdatniających. Taka stacja zwykle mierzy poziom chloru (lub redoks) oraz pH, po czym dawkuje chlor (lub środek dezynfekujący) i odpowiednio kwas lub zasadowy środek korygujący pH, aby utrzymać idealne parametry. Dzięki temu utrzymanie wody sprowadza się do uzupełniania pojemników z chemią co pewien czas i okresowej kontroli odczytów.
Automatyka uzdatniania wody to rozwiązanie szczególnie wygodne dla zapracowanych posiadaczy basenów oraz obiektów publicznych. System dba o wodę przez całą dobę, nie popełnia błędów w dawkowaniu i reaguje natychmiast na odchylenia parametrów. Inwestycja w taką technologię może się opłacić – woda zawsze pozostaje czysta, a zużycie chemikaliów jest zoptymalizowane. W ofercie specjalistycznych firm (takich jak FolkPool Baseny & Spa) można znaleźć różne modele stacji uzdatniania, dopasowane do wielkości basenu i indywidualnych potrzeb. Warto rozważyć takie udogodnienie, jeśli zależy Ci na bezobsługowej i zawsze doskonale czystej wodzie.
Konserwacja i utrzymanie urządzeń basenowych
Nawet najlepszy sprzęt basenowy wymaga odpowiedniej eksploatacji i dbałości. Regularna konserwacja filtrów, pomp oraz kontrola parametrów wody sprawią, że Twój basen będzie służył bezproblemowo przez wiele lat. Poniżej przedstawiamy najważniejsze czynności, o których powinieneś pamiętać jako właściciel basenu.
Regularne czyszczenie filtra i pompy
Podstawowym obowiązkiem jest utrzymywanie filtra i pompy w czystości. W filtrze piaskowym oznacza to wykonywanie płukania wstecznego zgodnie z potrzebą – zazwyczaj, gdy manometr na filtrze wskazuje podwyższone ciśnienie (świadczące o zabrudzeniu złoża). Płukanie usuwa z filtra zebrany brud i przywraca mu pełną wydajność. Co kilka lat należy również wymienić medium filtracyjne (piasek lub szkło) na świeże.
W przypadku filtra kartuszowego bardzo ważna jest regularna kontrola wkładu. Wkład wyjmujemy i płuczemy go strumieniem wody (np. z węża ogrodowego) przynajmniej raz na tydzień w okresie intensywnego użytkowania basenu. Gdy czyszczenie nie przywraca przepływu – czas na wymianę kartusza na nowy. Nie warto zwlekać z wymianą, ponieważ zapchany wkład znacząco obniża cyrkulację wody i może obciążać pompę.
Sama pompa również wymaga uwagi. Przede wszystkim, upewnij się, że w koszyczku prefiltra pompy (sitku na większe zanieczyszczenia) nie gromadzą się liście, włosy czy inne odpady. Koszyk ten należy regularnie opróżniać i myć, aby zapewnić swobodny przepływ wody i zapobiec zapychaniu się pompy. Dodatkowo nigdy nie wolno uruchamiać pompy „na sucho”, czyli bez zalania wodą – grozi to uszkodzeniem uszczelnień i przegrzaniem.
Ponadto warto na bieżąco usuwać większe zanieczyszczenia z powierzchni i dna basenu za pomocą akcesoriów czyszczących – siatki do wyławiania liści oraz odkurzacza basenowego. Im mniej brudu będzie krążyć w wodzie, tym efektywniej zadziała system filtracji.
Jeśli zauważysz niepokojące objawy (nietypowe hałasy, spadek wydajności), warto skonsultować się ze specjalistą lub wezwać serwis.
Przygotowanie do sezonu i zimowanie
Basen ogrodowy wymaga szczególnej troski na początku i końcu sezonu kąpielowego. Przed rozpoczęciem lata należy dokładnie wyczyścić basen (ściany i dno), uzupełnić lub wymienić wodę, jeśli jest taka potrzeba, a następnie sprawdzić stan filtra i pompy. Warto przed sezonem przeprowadzić przegląd techniczny całego układu – sprawdzić szczelność połączeń, nasmarować uszczelki, upewnić się, że manometr i zawory filtra działają prawidłowo. Możesz to zrobić samodzielnie lub zlecić fachowcom.
Po zakończeniu sezonu, jeśli basen nie będzie używany zimą, trzeba go odpowiednio zabezpieczyć. W klimacie, gdzie występują mrozy, wodę w basenie obniża się poniżej poziomu dysz i skimmera, a instalację filtracyjną należy odwodnić – usunąć wodę z pomp, filtra i rur. Pompy i inne urządzenia najlepiej przenieść do suchego, zabezpieczonego przed mrozem pomieszczenia. Filtr piaskowy również należy opróżnić z wody. Do basenu dodaje się środki zimowe zapobiegające rozwojowi glonów, a lustro wody zabezpiecza pokrywa zimowa. Tak przygotowany basen bezpiecznie przetrwa do wiosny.
Kontrola jakości wody i reagowanie na problemy
Regularne testowanie wody to podstawa – przynajmniej raz w tygodniu sprawdzaj poziom chloru oraz pH (a także alkaliczność i twardość, jeśli masz taką możliwość). Dzięki temu szybko wychwycisz odchylenia i skorygujesz je, zanim staną się poważnym problemem. Gdy zauważysz, że woda staje się mętna lub zaczyna przybierać zielonkawy odcień, należy działać natychmiast: sprawdź filtr (czy działa i nie jest zapchany) oraz parametry wody. Często wystarczy przeprowadzić mocniejsze chlorowanie (tzw. chlorowanie szokowe) i porządnie przefiltrować wodę, aby przywrócić jej klarowność.
W razie poważniejszych problemów – na przykład awarii pompy czy masowego zakwitu glonów – nie wahaj się sięgnąć po pomoc specjalistów. Profesjonalna ekipa basenowa dysponuje wiedzą i środkami, by szybko opanować sytuację. Firma FolkPool Baseny & Spa oferuje swoim klientom nie tylko szeroki wybór urządzeń (filtrów, pomp, systemów uzdatniania), ale także wsparcie posprzedażowe: montaż, instruktaż obsługi oraz serwis. Korzystając z pomocy doświadczonych fachowców, zyskujesz pewność, że Twój basen będzie zawsze w doskonałym stanie – a Ty możesz skupić się wyłącznie na przyjemności płynącej z kąpieli.
Podsumowanie
Zapewnienie czystej i zdrowej wody w basenie wymaga skompletowania odpowiedniego wyposażenia oraz regularnej troski. Filtry basenowe usuwają zanieczyszczenia, pompy utrzymują wodę w ciągłym ruchu, a systemy uzdatniania wody dbają o higienę i bezpieczeństwo kąpieli. Wszystkie te elementy muszą ze sobą współpracować – tylko wtedy uzyskasz najlepszy efekt.
Wybierając technologie do swojego basenu, stawiaj na sprawdzone rozwiązania i jakość. Pamiętaj, że każda inwestycja w lepszy sprzęt zwróci się w postaci mniejszego nakładu pracy przy utrzymaniu basenu oraz dłuższej żywotności całej instalacji. Jeśli odpowiednio dobierzesz i zadbasz o filtry, pompy i system uzdatniania, Twój basen odwdzięczy się krystalicznie czystą wodą przez cały sezon. A wtedy pozostanie już tylko cieszyć się kąpielą we własnej ogrodowej oazie, bez trosk o stan wody.
Powrót
