Posiadanie ciepłej wody w basenie ogrodowym znacząco zwiększa komfort korzystania z niego. Chłodna woda potrafi skutecznie zniechęcić do kąpieli, zwłaszcza dzieci i osoby ceniące sobie relaks w przyjemnej temperaturze. Odpowiednie ogrzewanie basenu pozwala wydłużyć sezon kąpielowy od wczesnej wiosny do późnej jesieni, a nawet cieszyć się kąpielą w chłodniejsze dni. Na szczęście istnieje wiele metod podgrzewania wody w basenie, w tym nowoczesne rozwiązania wykorzystujące odnawialne źródła energii.
Polski klimat sprawia, że bez dodatkowego dogrzewania woda w odkrytym basenie rzadko przekracza 20–22°C, a to dla wielu osób jest zbyt chłodno do komfortowej kąpieli. W upalne dni temperatura wody może naturalnie dojść do ok. 25°C, lecz noce i chłodniejsze tygodnie szybko ją wychładzają. Zastosowanie ogrzewania pozwala utrzymywać w basenie optymalną temperaturę w zakresie 26–30°C, którą większość użytkowników uznaje za idealną do rekreacji. Oczywiście podgrzewanie tak dużej masy wody wiąże się z pewnym zużyciem energii, ale nowoczesne technologie – takie jak pompy ciepła czy kolektory słoneczne – umożliwiają zminimalizowanie kosztów. Dzięki nim ciepły basen przestaje być luksusem, a staje się dostępną opcją dla każdego posiadacza przydomowego akwenu.
Metody ogrzewania basenu ogrodowego
Istnieje kilka sprawdzonych metod na zapewnienie sobie ciepłej wody w przydomowym basenie. Różnią się one zasadą działania, kosztami instalacji i eksploatacji oraz wydajnością. Przy wyborze warto wziąć pod uwagę wielkość basenu, oczekiwaną temperaturę wody, porę korzystania z kąpieli oraz budżet. Poniżej omawiamy najczęściej stosowane rozwiązania.
Do podgrzewania basenu stosuje się także inne urządzenia, jednak z różnych względów cieszą się one nieco mniejszą popularnością. Tradycyjny elektryczny podgrzewacz wody do basenu (grzałka) zapewnia co prawda szybki wzrost temperatury, ale pobiera dużo prądu, przez co koszty eksploatacji są wysokie. Innym rozwiązaniem jest wymiennik ciepła – urządzenie, które podłącza się do istniejącego źródła ciepła (np. domowego kotła gazowego, pompy ciepła centralnej lub instalacji solarnej na ciepłą wodę użytkową). Wymiennik przekazuje energię z tego źródła do wody basenowej. Są również dostępne specjalne piece basenowe opalane gazem, olejem opałowym, peletem czy drewnem, które potrafią bardzo szybko nagrzać wodę. Wszystkie te metody mają swoje zalety, lecz często wymagają skomplikowanego montażu lub generują wysokie rachunki za energię. Dlatego coraz większą popularność zdobywają systemy przyjazne środowisku i ekonomiczne w utrzymaniu – takie jak pompy ciepła i instalacje solarne. Na nich skoncentrujemy się w dalszej części artykułu.
Pompa ciepła do basenu
Pompa ciepła basenowa to jedno z najnowocześniejszych i najbardziej ekonomicznych urządzeń do ogrzewania wody. Działa na podobnej zasadzie co domowa pompa ciepła czy klimatyzacja z funkcją grzania – pobiera energię cieplną z otoczenia (z powietrza) i przekazuje ją do wody basenowej. W praktyce wygląda to tak, że chłodny czynnik krążący w pompie odbiera ciepło z powietrza zewnętrznego, a następnie w procesie sprężania podnosi jego temperaturę i ogrzewa wodę przepływającą przez urządzenie. Dzięki temu z każdego 1 kW energii elektrycznej zużytej przez sprężarkę pompa może wygenerować nawet 4–6 kW darmowej energii cieplnej przekazanej do wody. To oznacza wysoką efektywność energetyczną – pompy ciepła są wielokrotnie tańsze w użytkowaniu niż tradycyjne elektryczne grzałki basenowe.
Basenową pompę ciepła montuje się na zewnątrz, w pobliżu obiegu wody (filtracji). Woda z basenu przepływa przez wymiennik ciepła w pompie, gdzie odbiera ciepło, po czym wraca do zbiornika już ogrzana. Instalacja jest stosunkowo prosta, ponieważ większość pomp ciepła do basenu stanowi odrębny układ – nie trzeba integrować go z domową instalacją grzewczą. Ważne jest natomiast zapewnienie urządzeniu odpowiedniej cyrkulacji powietrza (swobodny dopływ i wylot powietrza) oraz podłączenie zasilania elektrycznego zgodnie z mocą pompy.
Zalety pompy ciepła:
- Bardzo niski koszt eksploatacji w porównaniu z tradycyjnymi grzałkami elektrycznymi – pompa ciepła dostarcza kilka razy więcej energii cieplnej niż pobiera elektrycznej.
- Niezależność od pogody – urządzenie utrzymuje stabilną temperaturę wody nawet przy chłodniejszej aurze lub w pochmurne dni, gdy systemy solarne tracą wydajność.
- Wygoda użytkowania – pompa ciepła pracuje automatycznie, posiada termostat i sama włącza się w razie potrzeby, a nowoczesne modele cechują się cichą pracą.
- Kompaktowe wymiary – jednostkę zewnętrzną pompy można łatwo zainstalować przy basenie, nie zajmując dużo przestrzeni w ogrodzie.
Warto pamiętać o odpowiednim doborze mocy pompy ciepła do wielkości basenu. Producenci zazwyczaj podają, do jakiej objętości wody przeznaczony jest dany model. Przykładowo, dla basenu o pojemności ok. 20 m³ zaleca się pompę ciepła o mocy ok. 5–7 kW, natomiast większy basen 30 m³ może wymagać urządzenia 8–12 kW. Zbyt słaba pompa może nie nadążyć z podgrzewaniem dużej ilości wody, z kolei przewymiarowana będzie droższa i może częściej się włączać i wyłączać. Fachowcy z firmy Folkpool pomogą dobrać odpowiedni model pompy ciepła do konkretnego basenu, biorąc pod uwagę m.in. powierzchnię lustra wody, głębokość oraz to, czy basen będzie przykrywany na czas nieużytku.
Należy też uwzględnić, że pompa ciepła najlepiej sprawdza się w okresie wiosenno-letnim i wczesnojesiennym, gdy temperatury powietrza są dodatnie. Większość pomp ciepła basenowych działa wydajnie w zakresie od około +5°C wzwyż (choć są modele pracujące nawet przy temperaturach bliskich 0°C). Oznacza to, że ogrzewanie basenu pompą ciepła świetnie wydłuża sezon kąpielowy, ale w środku zimy, przy mrozach, efektywność spada. Jeśli planujemy użytkować odkryty basen również zimą, niezbędne będzie zastosowanie bardzo wydajnej pompy ciepła całorocznej oraz koniecznie przykrycie lub zabudowa basenu, aby ograniczyć straty ciepła.
Kolektory słoneczne (solary) do basenu
Wykorzystanie energii słonecznej do podgrzewania wody basenowej to rozwiązanie ekologiczne i tanie w eksploatacji. Kolektory słoneczne do basenu (nazywane też panelami solarnymi lub absorberami) pozwalają ogrzać wodę dzięki promieniom słońca – praktycznie bez kosztów, poza niewielkim poborem prądu przez pompę obiegową. System solarny składa się zazwyczaj z płaskich paneli lub mat umieszczonych w nasłonecznionym miejscu oraz z węży doprowadzających wodę. Woda basenowa przepływa przez te panele (które nagrzewają się pod wpływem słońca) i wraca do basenu, podwyższając stopniowo temperaturę całego zbiornika. Istnieją różne typy kolektorów słonecznych. Do podgrzewania basenów najczęściej używa się tzw. absorberów basenowych z czarnego tworzywa sztucznego (nieposiadających szklanej pokrywy ani izolacji) – woda może przez nie przepływać bezpośrednio z basenu, a same panele są lekkie i względnie niedrogie. Spotyka się także klasyczne kolektory płaskie z metalowym absorberem i szybą, podobne do tych stosowanych w domowych instalacjach solarnych. Takie kolektory zapewniają wyższą wydajność przy chłodniejszej aurze, lecz są droższe i do pracy wymagają zastosowania wymiennika ciepła (oddzielającego wodę basenową od czynnika krążącego w kolektorach) oraz pompy obiegowej z płynem niezamarzającym. W praktyce przy basenach ogrodowych dominują prostsze absorbery basenowe, które cechują się najlepszym stosunkiem kosztów do uzyskanego ciepła.
Największą zaletą ogrzewania solarnego jest darmowe źródło energii – słońce. W słoneczne, letnie dni dobrze dobrany zestaw kolektorów jest w stanie podnieść temperaturę wody o kilka stopni Celsjusza w ciągu doby. Im więcej paneli (o większej powierzchni) zainstalujemy, tym więcej ciepła dostarczymy. Zwykle rekomenduje się, aby łączna powierzchnia absorberów stanowiła znaczący ułamek powierzchni lustra wody basenu. Przykładowo dla basenu zagłębionego o powierzchni 30 m² warto rozważyć kolektory o powierzchni 15–20 m² (czyli około 50–70% powierzchni basenu). W przypadku płytszych basenów rozporowych czy stelażowych (o mniejszej głębokości wody) często wystarcza instalacja solarna o powierzchni rzędu 20–30% powierzchni basenu – wszystko zależy od pożądanej temperatury i warunków nasłonecznienia.
Montaż kolektorów słonecznych nie jest skomplikowany. Absorbery basenowe można położyć na dachu garażu, na trawniku obok basenu lub na specjalnym stelażu – ważne, by były skierowane w stronę południa i nie zacieniane. Panele można łączyć szeregowo, co oznacza, że jeśli jedna mata nie zapewnia wystarczającego efektu, można z łatwością dołożyć kolejną, zwiększając moc grzewczą systemu. Dla wygody użytkowania warto wyposażyć układ solarny w prosty sterownik różnicowy lub zawór, który będzie kierował wodę na kolektory tylko wtedy, gdy świeci słońce i panel jest ciepły. Dzięki temu unikniemy wychładzania wody w pochmurne dni czy nocą.
Trzeba podkreślić, że efektywność ogrzewania basenu słońcem zależy od pogody. W upalne dni woda może osiągnąć bardzo przyjemną temperaturę (nawet powyżej 30°C), ale przy dłuższej złej pogodzie lub chłodnym lecie same kolektory mogą nie wystarczyć do utrzymania komfortu termicznego. Dlatego często traktuje się je jako uzupełnienie innego systemu ogrzewania lub świadomie akceptuje fakt, że temperatura wody będzie zmienna. Mimo tej zależności od pogody, solarne podgrzewanie wody jest bardzo cenione za swoją ekologiczność i niskie koszty eksploatacji. Urządzenia solarne są też dość trwałe i bezobsługowe – wystarczy je przed zimą zabezpieczyć (np. spuścić wodę z paneli, by nie zamarzła).
Firma Folkpool oferuje różne rodzaje systemów solarnych do basenów, w tym specjalne maty solarne oraz tradycyjne kolektory basenowe. Wybór odpowiedniego rozwiązania zależy od wielkości i typu basenu oraz preferencji właściciela. Dobrze zaplanowana instalacja solarna może znacząco podnieść temperaturę wody w miesiącach letnich, obniżając jednocześnie rachunki za energię.
Folia solarna na basen
Trzecim istotnym elementem układanki zapewniającej ciepłą wodę w basenie jest folia solarna. Choć sama w sobie nie wytwarza energii, pełni niezwykle ważną rolę w zachowaniu ciepła, które dostarczają nam słońce czy urządzenia grzewcze. Folia solarna (nazywana także kocem solarnym) to nic innego jak specjalna płachta z tworzywa sztucznego, przypominająca grubą folię bąbelkową, którą rozkłada się na tafli wody. Unosi się ona swobodnie na powierzchni basenu, tworząc barierę termiczną. Główne zadanie folii solarnej to ograniczenie strat ciepła z wody. Większość energii cieplnej basen traci przez parowanie oraz bezpośredni kontakt powierzchni wody z chłodniejszym powietrzem, zwłaszcza nocą. Nakrywając basen folią na czas, gdy z niego nie korzystamy (nocą czy w chłodniejsze dni), zapobiegamy wyparowywaniu ciepłej wody i wychładzaniu się basenu. Dodatkowo przezroczysta, bąbelkowa struktura folii przepuszcza promienie słoneczne i częściowo je absorbuje, oddając ciepło do wody. Dzięki temu w słoneczny dzień folia działa jak pasywny ogrzewacz – woda pod przykryciem może nagrzać się o kilka stopni więcej niż w basenie odkrytym.
Korzyści z używania folii solarnej:
- Znaczne ograniczenie strat ciepła z wody (mniej parowania i wychładzania – nawet o 70–80% mniejsze straty).
- Mniejsze zużycie wody oraz chemii basenowej (basen wolniej traci wodę, dzięki czemu rzadziej trzeba ją uzupełniać i dodawać środki uzdatniające).
- Czystsza woda w basenie (pokrywa chroni lustro wody przed wpadającymi liśćmi, owadami i innymi zanieczyszczeniami).
- Dodatkowe dogrzewanie wody energią słoneczną (przezroczysta folia przepuszcza promienie i nagrzewa wodę tuż pod powierzchnią).
Warto dodać, że oprócz folii bąbelkowych istnieją również inne rodzaje przykryć termicznych ograniczających utratę ciepła z basenu. Przykładem są pokrywy wykonane z grubej pianki izolacyjnej, które kładzie się na tafli wody podobnie jak folię, czy też rolety basenowe – system lameli (pływających paneli) zwijanych automatycznie na rolce. Rozwiązania te zapewniają jeszcze lepszą izolację cieplną i często pełnią też funkcję zabezpieczającą (chroniąc przed wpadnięciem do wody), ale ich cena jest znacznie wyższa. Z tego względu w basenach prywatnych najpopularniejsza pozostaje właśnie folia solarna, łącząca skuteczność z relatywnie niskim kosztem i prostotą obsługi.
Do większych basenów dostępne są wygodne zwijarki do folii, które umożliwiają szybkie zwinięcie i rozwinięcie pokrywy przed kąpielą. Sama folia po zrolowaniu nie zajmuje dużo miejsca, jednak warto ją chronić przed długotrwałym wystawieniem na słońce (gdy jest zrolowana poza wodą), by służyła przez wiele sezonów. Standardowe folie solarne są przeznaczone do basenów o temperaturze wody do ok. 28–30°C. Jeśli utrzymujemy wyższą temperaturę (np. w basenie krytym z podgrzewaniem do 32°C), warto upewnić się, że wybrana folia temu sprosta – są dostępne folie o podwyższonej odporności.
Należy pamiętać, że folia solarna nie jest urządzeniem grzewczym, a jedynie akcesorium wspomagającym. W pochmurne dni czy podczas zimnych nocy folia pomoże zachować ciepło, ale sama nie podniesie znacząco temperatury wody bez uprzedniego nagrzania. Poza tym taka pokrywa nie stanowi zabezpieczenia przed upadkiem do wody – nie należy jej mylić z pokrywami bezpieczeństwa. Jeśli priorytetem jest zabezpieczenie basenu przed dziećmi czy zwierzętami, lepszym rozwiązaniem będzie pełne zadaszenie lub specjalne pokrywy naciągane na basen. Natomiast pod kątem utrzymania ciepła i czystości wody, folia solarna jest niemal obowiązkowym wyposażeniem każdego ogrzewanego basenu.
Efektywne ogrzewanie basenu – wskazówki na koniec
Aby ogrzewanie basenu było skuteczne i ekonomiczne, warto łączyć ze sobą powyższe metody. Najlepsze efekty daje konfiguracja, w której źródło ciepła (np. pompa ciepła lub kolektory) współpracuje z dobrą izolacją termiczną wody (folia solarna, ewentualnie zabudowa basenowa). Energia zgromadzona w wodzie nie będzie się wtedy marnować – ciepło pozostanie w basenie na dłużej, a urządzenia grzewcze będą rzadziej się załączać. Przy dobrze zaizolowanym i przykrytym basenie koszty ogrzewania spadają, a kąpiel staje się przyjemnością niezależnie od aury. Należy mieć na uwadze, że nagrzanie całkowicie zimnej wody w dużym basenie do komfortowej temperatury może zająć trochę czasu – nawet kilka dni ciągłego grzania, w zależności od pojemności basenu i mocy systemu. Dlatego pierwsze uruchomienie ogrzewania na początku sezonu wymaga cierpliwości. Później, gdy woda jest już dogrzana, utrzymanie jej ciepła będzie znacznie łatwiejsze (zwłaszcza przy regularnym stosowaniu folii lub zadaszenia).
Na koniec warto zastanowić się nad własnymi potrzebami. Jeśli korzystamy z basenu sporadycznie tylko w upalne dni, być może wystarczy sama folia solarna i proste maty słoneczne. Jeśli jednak chcemy mieć pewność ciepłej wody w basenie przy każdej pogodzie i planujemy regularnie pływać, inwestycja w wydajną pompę ciepła będzie strzałem w dziesiątkę. W ofercie firmy Folkpool znajdują się wszystkie omówione rozwiązania – od pomp ciepła różnej mocy, przez kompletne zestawy solarne, po folie i zadaszenia basenowe. Dzięki temu każdy właściciel basenu może dobrać konfigurację idealną dla siebie. Odpowiednio ogrzany basen to dłuższy sezon kąpieli, większy komfort oraz możliwość pełnego wykorzystania przydomowego akwenu bez względu na kaprysy pogody.
Powrót
