Marzysz o własnym basenie w przydomowym ogrodzie? To wspaniała wizja letniego relaksu i ochłody, a także sposobu na aktywne spędzanie czasu z rodziną. Zanim jednak przystąpisz do realizacji tego marzenia, musisz dokładnie zaplanować, gdzie basen zostanie umieszczony. Wybór lokalizacji basenu w ogrodzie wpływa na komfort użytkowania, bezpieczeństwo, koszty utrzymania, a nawet żywotność konstrukcji. W poniższym poradniku wyjaśniamy co uwzględnić przy planowaniu miejsca na basen, aby przez wiele lat cieszyć się własną strefą wodnej rekreacji. Dowiesz się, jak poszczególne czynniki środowiskowe, techniczne i formalne mogą zadecydować o sukcesie Twojej inwestycji w basen ogrodowy.
Nasłonecznienie i ekspozycja basenu na słońce
Naturalne ogrzewanie wody
Jednym z pierwszych aspektów, które należy przeanalizować, jest nasłonecznienie terenu. Basen ogrodowy zlokalizowany w mocno nasłonecznionym miejscu skorzysta z naturalnego ogrzewania wody przez promienie słoneczne. Dzięki temu woda będzie cieplejsza, co podniesie komfort kąpieli i pozwoli dłużej korzystać z basenu bez dodatkowego dogrzewania. Pełne słońce przez większość dnia (np. od godzin przedpołudniowych do popołudnia) to idealny scenariusz – latem promienie słoneczne mogą podnieść temperaturę wody o kilka stopni, co oznacza niższe rachunki za ewentualne systemy podgrzewania. Ponadto jasne, słoneczne otoczenie basenu jest po prostu bardziej zachęcające do wypoczynku i zabawy w wodzie.
Unikanie cienia i chłodnych stref
Unikaj lokalizacji basenu w gęstym cieniu rzucanym przez budynek, wysokie ogrodzenie lub rozłożyste drzewa. Zbyt duża ilość cienia sprawi, że woda będzie chłodniejsza, a kąpiele mniej przyjemne nawet w upalne dni. Ponadto zacienione i wilgotne środowisko sprzyja rozwojowi glonów i bakterii, zwłaszcza jeśli do wody wpadają liście lub inne organiczne zanieczyszczenia. Idealnie jest znaleźć takie miejsce, które przez minimum kilka godzin dziennie (np. w godzinach 10:00–18:00) jest skąpane w słońcu. Dzięki temu basen w ogrodzie będzie mógł oferować przyjemnie ciepłą wodę, a Ty unikniesz efektu zimnej, wyjątkowo zacienionej sadzawki. Jeżeli w Twoim ogrodzie nie brakuje drzew, postaraj się ulokować basen po południowo-zachodniej lub południowej stronie działki, gdzie słońce operuje najdłużej. Pamiętaj przy tym, że pewien poziom cienia można zapewnić sobie później poprzez zadaszenie basenu lub parasole – natomiast naturalnego słońca niczym nie zastąpisz.
Warunki gruntowe i ukształtowanie terenu pod basen
Stabilne podłoże i poziom terenu
Odpowiednie warunki gruntowe to podstawa bezpiecznej i trwałej inwestycji w basen. Przed wyborem miejsca warto sprawdzić, z jakim rodzajem podłoża masz do czynienia w ogrodzie. Najlepiej, jeśli teren jest względnie płaski, a grunt stabilny oraz nośny. Unikaj lokalizacji na stromych skarpach lub nasypach, ponieważ luźne i niestabilne podłoże może prowadzić do osuwania się ziemi lub późniejszego osiadania konstrukcji basenu. Również miejsca po niedawno wykonanych wykopach (np. wypełnionych nasypową ziemią) mogą nie mieć dostatecznej stabilności. Jeśli nie masz pewności co do rodzaju i spoistości gruntu, rozważ zlecenie badania geologicznego – eksperci określą poziom wód gruntowych oraz nośność gleby, co pomoże uniknąć kosztownych problemów w przyszłości.
Równie ważne jest dokładne wypoziomowanie terenu pod basen. Nawet najlepszy basen nie spełni swojej roli, jeśli zainstalujesz go na krzywym podłożu. Dla basenów stelażowych i rozporowych (jeśli planujesz takie rozwiązanie tymczasowe) nierówności mogą oznaczać przechylanie się ścian i nierównomierne naprężenia konstrukcji. W przypadku basenu wkopanego w ziemię, niewypoziomowany wykop lub niestabilne podłoże mogą skutkować pękaniem niecki lub zapadaniem się krawędzi basenu. Zanim rozpoczniesz budowę, musisz odpowiednio przygotować teren: usunąć warstwę roślinną (darń), wyrównać grunt, a w razie potrzeby ułożyć warstwę zagęszczonego piasku lub drobnego żwiru. Taka podbudowa zapewni równą powierzchnię i ochroni dno basenu przed uszkodzeniami mechanicznymi.
Wysoki poziom wód gruntowych i drenaż
Zwróć uwagę na poziom, na jakim w Twojej okolicy znajdują się wody gruntowe. Wysoki poziom wód gruntowych może stanowić wyzwanie przy budowie basenu. Jeżeli osadzisz basen zbyt głęboko w miejscu o płytkich wodach gruntowych, woda napierająca na konstrukcję od spodu może z czasem uszkodzić nieckę basenu lub wypchnąć ją ku górze (zwłaszcza gdy basen jest opróżniony poza sezonem). W skrajnych przypadkach może być konieczne wykonanie drenażu opaskowego wokół basenu albo zastosowanie specjalnych obciążeń betonowych zabezpieczających konstrukcję przed wyporem wody.
Ukształtowanie terenu również ma znaczenie. Unikaj sytuacji, w której basen znajdzie się w najniższym punkcie działki lub w naturalnym zagłębieniu terenu. Podczas ulewnych deszczy takie miejsca zbierają spływającą wodę opadową, która może zalewać basen, nanosić do niego błoto i zanieczyszczenia, a nawet podmywać fundamenty. Lepiej ulokować basen nieco wyżej, na podwyższonej części ogrodu, lub przynajmniej zadbać o efektywny system odwodnienia. Już na etapie prac ziemnych warto zaplanować, gdzie będzie odprowadzana woda z basenu podczas jego okresowego opróżniania lub przepłukiwania filtrów. Możliwości jest kilka – odprowadzenie wody do kanalizacji, drenaż rozsączający na terenie posesji, a przy mniejszych basenach nawet skierowanie wody na trawnik (woda basenowa, po rozcieńczeniu, nie zawiera składników skrajnie szkodliwych dla roślin). Ważne jednak, by gwałtownie spuszczona duża ilość wody nie podtopiła sąsiednich zabudowań ani Twojego domu.
Sąsiedztwo drzew oraz ochrona basenu przed wiatrem
Odległość od drzew i krzewów
Piękne, okazałe drzewa w ogrodzie to niewątpliwa ozdoba posesji, ale w pobliżu basenu mogą stanowić problem. Lokalizacja basenu tuż obok drzew lub wysokich krzewów naraża Cię na ciągłe zanieczyszczenia wody opadającymi liśćmi, igłami, pyłkami i drobnymi gałązkami. Będziesz musiał częściej czyścić lustro wody za pomocą siatki czy odkurzacza basenowego, a filtry będą szybciej się zatykać. Co więcej, liście pozostawione na dnie mogą powodować odbarwienia powłoki basenu i stwarzają doskonałe środowisko do rozwoju glonów. Równie niebezpieczne są korzenie dużego drzewa rosnącego zbyt blisko – potrafią one po latach uszkodzić ściany niecki basenowej lub wypchnąć płyty tarasu wokół basenu.
Najlepiej jest wybrać miejsce oddalone od drzew o co najmniej kilka metrów, poza zasięgiem ich korzeni oraz korony. Nie sadź też nowych drzew tuż obok istniejącego basenu. Jeżeli Twój ogród jest już urządzony i nie masz wiele swobody, by basen ogrodowy umieścić daleko od roślinności, rozważ np. wycinkę pojedynczego uciążliwego drzewa (oczywiście z zachowaniem przepisów dotyczących usuwania drzew) lub regularne przycinanie gałęzi zwisających nad wodą. Alternatywnie zainwestuj w dobrej jakości pokrywę basenową i przykrywaj lustro wody zawsze wtedy, gdy z basenu nikt nie korzysta – ograniczy to ilość zanieczyszczeń dostających się do wody.
Wiatr a utrzymanie czystości wody
Otwarta przestrzeń i brak osłon od wiatru to kolejny czynnik, który może wpływać na lokalizację basenu. Silny, porywisty wiatr wychładza wodę w basenie (poprzez intensywne parowanie), a także może nawiewać do niej kurz, liście i inne śmieci nawet z daleka. Jeśli mieszkasz na terenie, gdzie często wieje, warto poszukać w ogrodzie zakątka osłoniętego od przeważających kierunków wiatru. W Polsce najczęściej dominują wiatry zachodnie, dlatego dobrym pomysłem jest zapewnienie dodatkowej bariery po zachodniej stronie basenu – może to być gęsty żywopłot, parawan ogrodowy, panel ogrodzeniowy lub nawet ściana garażu czy budynku gospodarczego, która schroni basen przed najsilniejszymi podmuchami. Przy okazji zwróć uwagę na to, co rośnie od strony często wiejącego wiatru. Jeżeli to możliwe, nie lokuj basenu tak, by po stronie np. zachodniej lub północno-zachodniej (skąd często wieje) miał tuż obok drzewa liściaste. W sezonie jesiennym silny wiatr będzie masowo wwiewał suche liście prosto do wody. Im więcej osłon przed wiatrem, tym mniej pracy przy sprzątaniu basenu i lepsze utrzymanie stabilnej temperatury wody.
Odległości basenu od budynków i wymogi prawne
Minimalne odległości i przepisy
Planując usytuowanie basenu na posesji, powinieneś też wziąć pod uwagę istniejące przepisy budowlane oraz dobre praktyki dotyczące odległości od różnych elementów otoczenia. Co prawda w polskim prawie brak jest ścisłych regulacji określających, w jakiej odległości od granicy działki czy budynku musi znajdować się prywatny basen, ale warto kierować się zdrowym rozsądkiem i pewnymi utartymi normami. Przyjmuje się na przykład, że dobrze jest zachować minimum 3 metry odległości między basenem a granicą posesji. Taki bufor zapewni zarówno Tobie prywatność podczas kąpieli, jak i spokój sąsiadom – oddalony o kilka metrów basen nie będzie tuż pod ich płotem generował hałasu ani zachlapywał wodą przez bawiące się dzieci.
Drugą ważną odległością jest dystans od domu lub innych budynków na Twojej posesji (np. altany, garażu). Zaleca się zostawić co najmniej 1 metr wolnej przestrzeni pomiędzy krawędzią basenu a ścianą budynku. Taki odstęp umożliwia swobodne obejście basenu dookoła, wykonanie prac konserwacyjnych czy montażowych, a także zapobiega zawilgoceniu ścian budynku przez rozchlapywaną wodę. Większy dystans może być wymagany, jeśli planujesz zainstalować zadaszenie basenowe – wtedy brzeg basenu wraz z konstrukcją zadaszenia nie powinien kolidować np. z rynną dachową domu.
Warto też zapoznać się z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub regulaminem ogródków działkowych (jeśli dotyczy), czy nie wprowadzają one dodatkowych ograniczeń co do lokalizacji zbiorników wodnych na posesji. Pamiętaj, że formalnie budowa prywatnego basenu o powierzchni lustra wody do 50 m² nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę ani nawet zgłoszenia zamiaru budowy do urzędu. Jednak przekroczenie tego limitu wiąże się już z koniecznością dopełnienia formalności. Zanim rozpocznie się wykop pod duży basen, upewnij się, że posiadasz wszystkie potrzebne dokumenty i projekt zgodny z przepisami budowlanymi.
Bezpieczna lokalizacja wobec instalacji
Rozmieszczając basen, zwróć uwagę na istniejącą infrastrukturę podziemną i nadziemną na swojej działce. Unikaj stawiania basenu bezpośrednio nad przebiegającymi pod ziemią mediami: rurami wodociągowymi, kanalizacyjnymi, gazociągiem czy kablami elektrycznymi. Ewentualna awaria takiej instalacji wymagałaby odkopywania terenu dokładnie tam, gdzie stoi basen, co może być praktycznie niemożliwe bez zniszczenia konstrukcji. Jeśli projekt domu przewidywał jakieś przyłącza biegnące przez ogród, weź to pod uwagę i wybierz inne miejsce lub przełóż instalacje przed budową basenu.
Podobnie, nie planuj basenu tuż obok szamba, przydomowej oczyszczalni czy studni – zachowaj bezpieczny odstęp, aby nie doszło do wzajemnego negatywnego oddziaływania (np. woda z basenu nie powinna przedostawać się do studni, a wykop pod basen osłabiać gruntu wokół szamba). Równie ważne jest zwrócenie uwagi na linie energetyczne przebiegające nad posesją – basenu nie wolno lokować bezpośrednio pod liniami wysokiego napięcia ze względów bezpieczeństwa. Jeżeli nad wybranym miejscem biegną przewody elektryczne (nawet zwykłe kable napowietrzne do domu), lepiej poszukać innej lokalizacji. Podsumowując: wybieraj miejsce, które jest wolne od potencjalnych kolizji z istniejącą infrastrukturą oraz zapewnia swobodny dostęp do basenu ze wszystkich stron.
Dostęp do mediów i infrastruktury basenowej
Źródło wody i odprowadzanie zużytej wody
Każdy basen wymaga regularnego uzupełniania wody, a także okresowego całkowitego opróżniania (np. przed zimą lub w ramach gruntownego czyszczenia). Dlatego niezwykle istotne jest zapewnienie bliskości źródła czystej wody o odpowiedniej wydajności. Dostęp do wody w praktyce oznacza przyłącze do sieci wodociągowej na terenie posesji lub studni głębinowej, z której można czerpać wodę. Im bliżej basenu znajduje się kran ogrodowy lub inne przyłącze, tym łatwiej będzie napełnić nieckę przed sezonem. Unikniesz też ciągnięcia węży przez cały ogród za każdym razem, gdy trzeba dolać trochę wody (a parowanie i rozchlapywanie sprawiają, że woda musi być regularnie uzupełniana).
Drugą stroną medalu jest odprowadzenie zużytej lub nadmiarowej wody. Przy małych basenach rozporowych zwykle wodę spuszcza się po prostu na trawnik, jednak w przypadku większych instalacji warto pomyśleć o docelowym systemie odpływu. Najlepiej, jeśli w pobliżu basenu można wpiąć się do kanalizacji deszczowej lub zbiornika bezodpływowego (szamba) – umożliwia to sprawne pozbycie się tysięcy litrów wody, gdy zajdzie taka potrzeba. Alternatywnie można zaprojektować studnię chłonną z systemem drenażowym na terenie ogrodu. Basen w ogrodzie nie powinien zagrażać Twojemu domowi ani sąsiednim posesjom, nawet gdy pozbywasz się z niego dużej ilości wody. Planując lokalizację, sprawdź, gdzie przebiegają istniejące rury i czy możesz się do nich podłączyć, czy też musisz przygotować alternatywne rozwiązanie (np. pompę do wypompowywania wody daleko w głąb ogrodu).
Zasilanie elektryczne i systemy basenowe
Większość basenów wymaga podłączenia do prądu. Pompy filtracyjne, generator chloru lub lampa UV do uzdatniania wody, oświetlenie podwodne, podgrzewacze wody, automatyczne dozowniki – te wszystkie urządzenia potrzebują bezpiecznego zasilania elektrycznego. Z tego powodu wybierając miejsce na basen, upewnij się, że możliwe będzie poprowadzenie instalacji elektrycznej do pomieszczenia technicznego lub szafy sterowniczej basenu. Najlepiej, jeśli basen znajdzie się w takiej odległości od domu, by dało się wyprowadzić dedykowany obwód elektryczny z rozdzielnicy domowej lub garażowej prosto do urządzeń basenowych – bez prowizorycznego łączenia przedłużaczy. Gniazda i kable muszą być odporne na warunki atmosferyczne i zabezpieczone przed przypadkowym zalaniem. Dobrą praktyką jest ułożenie przewodów w ziemi, w osłonach (peszlach), na odpowiedniej głębokości – tak by nie szpeciły ogrodu i by zminimalizować ryzyko uszkodzenia.
Warto już na etapie planowania pomyśleć, gdzie zlokalizujesz osprzęt basenowy taki jak pompa, filtry, ogrzewanie. Dobrze, jeśli w pobliżu basenu przewidzisz miejsce na niedużą studzienkę techniczną, szafkę lub domek techniczny, w którym zamkniesz całą technologię. Taka infrastruktura też powinna być ulokowana w sposób przemyślany – niezbyt oddalona od basenu (by nie tracić ciśnienia i wydajności pomp), ale też dyskretnie schowana, by nie psuć estetyki ogrodu. Fachowa firma basenowa doradzi Ci, jakie są minimalne wymagania co do odległości pompy i filtra od basenu oraz pomoże rozplanować przebieg instalacji wodnych i elektrycznych.
Wygoda użytkowania basenu i bezpieczeństwo
Bliskość domu i strefa rekreacyjna
Basen będzie najlepiej spełniał swoją rolę, jeśli umieścisz go w miarę blisko domu oraz miejsc, w których często wypoczywasz. Lokalizacja w głębi posesji, daleko za ogrodem, może sprawić, że mniej chętnie będziesz z niego korzystać na co dzień – po prostu stanie się mniej dostępny i część czasu będzie zajmowało samo dotarcie do niego. Dlatego wielu właścicieli decyduje się zaplanować basen przy domu, w pobliżu tarasu, patio lub altany ogrodowej. Takie rozwiązanie ma sporo zalet: ułatwia organizację przyjęć i spotkań (goście mogą płynnie przechodzić z grilla do basenu), zapewnia wygodny dostęp do wody w trakcie opalania się na leżaku, a także pozwala mieć basen na oku z okien domu. To ostatnie jest istotne, gdy w rodzinie są dzieci – możesz doglądać bawiących się w wodzie pociech bez konieczności stałego przebywania na zewnątrz.
Pamiętaj jednak o znalezieniu złotego środka. Basen powinien być na tyle blisko domu, by korzystanie z niego było wygodne, ale jednocześnie na tyle daleko, by uniknąć pewnych niedogodności. Przede wszystkim chodzi o ochronę elewacji i okien przed wodą – intensywna zabawa w basenie oznacza chlapanie, które mogłoby zniszczyć powłokę farby czy wniknąć w szczeliny okienne. Po drugie, tuż przy ścianie domu zazwyczaj biegną instalacje lub znajdują się ciągi komunikacyjne (chodnik, drzwi tarasowe), więc umieszczenie tam basenu byłoby niepraktyczne. Dobrze jest, gdy pomiędzy basenem a domem pozostanie przynajmniej kilka metrów przestrzeni, którą można zagospodarować np. na leżaki, przebieralnię lub prysznic ogrodowy do spłukania się przed wejściem do wody.
Prywatność oraz nadzór nad dziećmi
Komfort korzystania z basenu wiąże się nie tylko z jego fizycznym położeniem, ale też z poczuciem prywatności. Kąpiąc się, chcesz czuć się swobodnie, dlatego wybierz takie miejsce, które nie jest wyeksponowane na wzrok sąsiadów czy przechodniów. Jeśli ogród od frontu jest otwarty, lepiej umieścić basen z tyłu domu lub za budynkami gospodarczymi, by nie było go widać zza ogrodzenia. W przypadku, gdy nie masz na to przestrzeni, warto zainwestować w osłony zapewniające prywatność – może to być wysoki żywopłot, maty ogrodzeniowe, drewniany parawan lub pergola obsadzona roślinnością. Tego typu elementy nie tylko chronią przed wzrokiem ciekawskich, ale też mogą stanowić ozdobę ogrodu.
Wybór lokalizacji powinien też umożliwić efektywny nadzór nad korzystającymi z basenu dziećmi. O ile nastolatki czy dorosłych nie trzeba stale pilnować, o tyle młodsze dzieci zawsze powinny być obserwowane przez osobę dorosłą w pobliżu wody. Dobrym pomysłem jest usytuowanie basenu tak, by był on widoczny z okien często używanych pomieszczeń (kuchni, salonu) lub z tarasu, na którym lubisz przebywać. W razie potrzeby możesz szybko zareagować, a dzieci mają poczucie, że są pod opieką. Dodatkowo zawsze warto wyposażyć basen w zabezpieczenia – ogrodzenie segmentowe, alarm wodny czy specjalną pokrywę/roletę, która uniemożliwia wpadnięcie dziecka do wody, gdy dorosłych nie ma w pobliżu.
Korzystanie z pomocy profesjonalistów
Jak widać, planowanie basenu ogrodowego wymaga uwzględnienia wielu różnych czynników. Każda działka i ogród jest inny, dlatego podejście do wyboru miejsca na basen powinno być indywidualne. Jeśli czujesz się przytłoczony ilością spraw do sprawdzenia – od nasłonecznienia, przez grunt, po formalności – warto skorzystać z porad ekspertów. Fachowcy z firmy FolkPool Baseny & Spa pomogą ocenić możliwości Twojego ogrodu i dobrać optymalną lokalizację basenu. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu w projektowaniu i budowie basenów przydomowych, służą oni wiedzą na temat bezpiecznych odległości, wymagań technicznych oraz najlepszych praktyk instalacyjnych. Co więcej, decydując się na współpracę z profesjonalistami, masz pewność że Twój basen zostanie zaprojektowany kompleksowo – z uwzględnieniem wszystkich opisanych wyżej kwestii, takich jak przebieg instalacji, przygotowanie terenu czy przyszła wygoda użytkowania.
W efekcie dobrze zaplanowana i wykonana lokalizacja basenu w ogrodzie przełoży się na lata bezproblemowej eksploatacji oraz maksimum przyjemności z posiadania własnej oazy wodnej. Pamiętaj, że inwestując w basen, inwestujesz w swój komfort i styl życia – warto zrobić to raz a dobrze, korzystając z dostępnej wiedzy i wsparcia. Teraz, gdy wiesz już jakie czynniki wziąć pod uwagę, możesz śmiało przejść do kolejnych kroków realizacji marzenia o prywatnym basenie w ogrodzie.
Powrót
